Van ik naar wij. Of ieder voor zich?

2019 was het jaar van de onheilsboodschappen. Niet alleen over ons klimaat, ook de politiek houdt ons een spiegel voor. Het economische groeimodel ontploft, crisis is de nieuwe norm. Miljoenen mensen voelen zich eenzaam en alleen. Maar 2019 bracht ook meer bewustzijn. De gedachte ‘ieder voor zich’ gaat de wereld niet redden.

We beseffen dat we anders moeten gaan denken, met meer zorg voor het grotere geheel. Nieuwe ideeën en andere vormen van samen-leven dringen zich op. Uit de massa staan mensen op die de omslag maken. Van ‘ieder zijn eiland’ naar inclusie, van materiële overvloed naar delen, van winstbejag naar we-conomy, van machteloosheid naar inspraak. Kortom: een shift  van egoïsme naar groepsdenken.

Steeds meer onderzoek laat zien dat mensen echte helden kunnen zijn voor elkaar. Maar het blijkt ook dat we de verhalen die het tegendeel vertellen, gretiger oppikken. Econoom Alain Cohn publiceerde dit onderzoek in Science. Hij ging bij 17 000 mensen in 40 landen na hoe eerlijk we zijn als we een portefeuille vinden. Voor het onderzoek werden portefeuilles met verschillende inhoud rondgestrooid, telkens met het adres van de eigenaar duidelijk aanwezig. Waar de meeste mensen én ook de meeste economen voorspelden dat de eigenaar het wel zou kunnen schudden – zeker als de inhoud van de portefeuille erg aantrekkelijk was – bleek het tegendeel waar. In 38 van de 40 landen werden vooral de goed gevulde geldbeurzen vaker teruggebracht naar de rechtmatige eigenaar. De onderzoekers concludeerden dat mensen geven om anderen.

‘Het beeld dat we hebben is dat de mens egoïstisch is, maar dat klopt helemaal niet’, stelt ook Rutger Bregman. Hij beschrijft in zijn boek ‘De meeste mensen deugen’ hoe experts uit verschillende disciplines, van de biologie, over de psychologie tot de economie heel andere verhalen kunnen vertellen dan die van de mens die van nature enkel aan het eigenbelang denkt. Eerder al kwamen auteurs Dirk Van Duppen en Johan Hoebeke in De Supersamenwerker tot de conclusie dat het overheersende beeld van de mens als wolf voor de ander, eigenlijk niet correct is. De auteurs beweren zelfs het tegendeel: het is niet ieder voor zich, en niemand voor ons allen. Mochten we zo in het leven staan, zouden we nooit op het punt zijn aangekomen waar we nu staan. Straffer nog, het is maar omdat wij tot empathie, altruïsme en samenwerking in staat zijn, dat we als mens overleefd hebben.

Lees verder in PSYCHOLOGIES, nu in de winkel …